Jakie korzyści przynosi stosowanie nowoczesnych odmian buraka cukrowego?

Dobór odmiany

Decyzję dotyczącą doboru odmiany buraka cukrowego i nasion, które będą zastosowane na plantacji podejmują plantatorzy najczęściej na podstawie własnych doświadczeń, zaleceń służb surowcowych cukrowni lub w efekcie świadomego wyboru z oferty przedstawianej przez firmy nasienne.

Podkreślić należy jednak, że dobór odmiany, jakkolwiek bardzo ważny, jest ostatnim elementem decydującym o sukcesie w uprawie buraka.
Nawet najlepsza i najbardziej wyrafinowana odmiana nie zniweluje niedociągnięć i błędów w agrotechnice. Jest to ostatnie ogniwo optymalizacji plonu. Odmiana pokaże swoje zalety i odpłaci sowicie wysokiej jakości plonem tylko wtedy, gdy zastosuje się prawidłową uprawę, precyzyjne dostosowane do potrzeb nawożenie i staranną ochronę przed chwastami i szkodnikami. Dobra odmiana nigdy nie będzie lekarstwem na niedociągnięcia agrotechniczne i niestaranną uprawę.

Oczekiwania plantatorów i cukrowników

Plantatorzy i przemysł cukrowniczy oczekują od odmian dodatkowych cech, które ułatwią i uproszczą uprawę buraków, a zwłaszcza zmniejszą nakłady ponoszone na ich produkcję. Takie zapotrzebowanie spełniają nowoczesne odmiany wyposażnone w tolerancje na najczęściej występujące szkodniki i choroby buraka.

Postęp w hodowli, mimo że bardzo kosztowny, stanowi dla producenta buraków najprostszy i najtańszy sposób na opłacalną uprawę buraków.

 

Wykres 1. Postęp w  hodowli zwiększa plony - cukru o 0,25 t z ha, korzeni o 1,5 t z ha rocznie (kliknij, aby powiększyć):

 

Odmiany tolerancyjne

Pierwszą odmianę tolerancyjną zarejestrowano w Polsce w 2001 roku. W roku 2009 zarejestrowano w Polsce 11 nowych odmian - wszystkie są tolerancyjne na rizomanię, co ustanawia standard dla nowych rejestracji w przyszłości.

Wykres 2. Liczba odmian zarejestrowanych w Polsce w latach 2005/2009 (kliknij aby powiększyć):

Jakie korzyści przynosi stosowanie odmian tolerancyjnych?

Zastosowanie takich odmian ma wiele zalet:

• ochrona przed patogenem jest permanentna, prowadzona od początku wegetacji buraków, co powoduje unikanie strat w sytuacji gdzie zwalczanie chemiczne jest jeszcze nieopłacalne

• zapobiega wprowadzaniu pestycydów do środowiska i chroni pożyteczne mikroorganizmy glebowe

• upraszcza zabiegi i nie powoduje niszczenia struktury gleby w trakcie przejazdów

•  jest najtańszą i najbardziej efektywną metodą zwalczania patogenów; w przypadku niektórych chorób i szkodników zastosowanie odmian tolerancyjnych jest jedynym sposobem ochrony plantacji

Nowoczesne odmiany, tolerancyjne na choroby lub szkodniki ułatwiają ochronę środowiska naturalnego

Obniżenie kosztów uprawy, ochrona środowiska, a wręcz zakaz stosowania niektórych substancji czynnych, które zawierają preparaty ochrony roślin to przyczyny, dla których proces hodowli nowych odmian buraka cukrowego musi przyspieszać. Ochrona środowiska i regulacje prawne w tym zakresie zmuszają nas do rezygnowania z licznej grupy substancji czynnych stosowanych dotychczas w preparatach ochrony buraka.

Jeśli nie zostaną zarejestrowane nowe preparaty zawierające substancje równie skuteczne, a jednocześnie przyjazne środowisku, to główny ciężar walki z agrofagami w burakach spadnie na hodowców.

Wprowadzenie nowych odmian tolerancyjnych jest procesem długotrwałym i bardzo kosztownym dla firm hodowlanych. Wymaga zastosowania najnowszych metod biotechnologicznych i technik molekularnych. Postęp w tej dziedzinie oraz nowe odkrycia w zakresie badania genomu i stwarzają nowe możliwości i wspomagają klasyczne metody hodowli buraka cukrowego.

Rys.3: Hodowla jako alternatywa ochorny chemicznej (kliknij aby powiększyć)

Podstawowe kierunki hodowli odmian buraka cukrowego:

1. Tolerancja na choroby wirusowe (rizomania, żóltaczki wirusowe)

2. Tolerancja na choroby wywoływane przez grzyby glebowe (Aphanomyces, Fusarium, Rhizoctonia, parch pasowy)
3. Tolerancja na chorby liści (cercospora, ramularia, mączniak)
4. Tolerancja na szkodniki glebowe  (mątwik burakowy)
5. Tolerancja na herbicydy totalne (glifosat)
6. Tolerancja na suszę
7. Alternatywne możliwości wykorzystania buraka cukrowego – polifruktany, produkcja energii (biogaz), burak ozimy