W jaki sposób dochodzi do zarażenia roślin buraka wirusem rizomanii (biologia patogena)

Zakażeniu wirusem ulegają najpierw komórki pierwotniaka Polymyxa betae, który masowo występuje w naszych glebach. Prowadzone w latach 80-tych przez IHAR badania nad występowaniem Polymyxa betae wykazały obecność tego mikroorganizmu w ponad 80% gleb wykorzystywanych pod uprawę buraka cukrowego w Polsce. Tylko niewielka ilość znajdujących się w środowisku glebowym pierwotniaków jest potencjalnym nosicielem rizomanii. Przenikający do komórki rośliny pierwotniak przenosi do niej również wirusa. Rozwój choroby zaczyna się już w temperaturze 15°C. Optymalna temperatura do rozwoju infekcji to 25°C. Najbardziej sprzyjający odczyn gleby mieści się w granicach pH 7,0-7,5. Niezbędna jest również duża wilgotność gleby.

Po zarażeniu rośliny żywicielskiej ( może nią być obok buraka cukrowego także burak pastewny, burak ćwikłowy, szpinak, komosa biała), w tkance skórki korzeni rośliny rozwija się organizm pierwotniaka (plasmodium). W sprzyjających warunkach infekcja rozszerza się na sąsiednie tkanki i przenosi na sąsiednie rośliny powodując charakterystyczne placowe porażenie. W ten sposób dochodzi do wielu cykli rozprzestrzeniania się choroby. W niesprzyjających warunkach powstają grubościenne komórki przetrwalnikowe, które mogą zachowywać zdolność infekcji nawet przez 20 lat pozostawania w glebie. Jeżeli komórki przetrwalnikowe zarażone są wirusem, wykazuje on również podobną zdolność pozostawania w ukryciu i ujawnienia się w sprzyjających warunkach.

Dotychczas sklasyfikowano trzy patotypy rizomanii różniące się szczegółami budowy genetycznej. Podstawowe dwa to wirusy typu A i B, stwierdzone również w Polsce. W ostatnich latach sklasyfikowano patotyp P (na który nie ma komercyjnych odmian tolerancyjnych); jak dotąd występuje on jedynie w niewielkich rejonach Wielkiej Brytanii i Francji.
Do roku 2005 sądzono, że w Polsce występuje typ A wirusa rizomanii. Równolegle do  prowadzonych w IOR w Poznaniu badań nad wirusami odglebowymi buraka cukrowego, prowadzone były badania mające na celu zróżnicowanie typów BNYVV.
W większości testowanych prób, we wszystkich rejonach Polski stwierdzano obecność wirusa typu A. Spośród zebranych prób tylko na dwóch polach – w Kujawsko-Pomorskiem i w okolicach Wrocławia, stwierdzono występowanie wirusa rizomanii typu B. Występowanie w Polsce typu A BNYVV jest o tyle ciekawe, że dotychczas zakładano przedostanie się do Polski wirusów odglebowych między innymi z Niemiec, gdzie występuje jedynie rizomania typu B. Dane mówiące o dużym rozpowszechnieniu w Polsce rizomanii typu A każą się zastanowić, czy wirus ten nie trafił do Polski na przykład z Holandii wraz z sadzonkami, bulwami, czy cebulami sprowadzanych roślin. Możliwe jest również, że wirus ten trafił do Polski od naszych południowych sąsiadów.

Pole z widocznymi ogniskami wystąpienia rizomanii

Z powrotem do strony głównej