Co sprzyja rozprzestrzenianiu się rizomanii (epidemiologia patogena)

Rizomania rozprzestrzenia się poprzez cząsteczki gleby zawierające pierwotniak Polymyxa betae lub jego trwałe zarodniki. W obrębie niewielkich odległości rizomania może zostać przeniesiona przez maszyny i urządzenia rolnicze służące do uprawy ziemi. Dotyczy to zwłaszcza doczyszczarek i kombajnów zbierających buraki z wielu pól, siewników, kół opryskiwaczy, agregatów doprawiających glebę. Bardzo drobne cząsteczki gleby mogą rozprzestrzeniać się w sposób niedający się kontrolować – drogą wodną (drenarka, systemy nawadniające, deszczówka). Drobiny gleby może przenosić wiatr (erozja wietrzna), a także dzikie zwierzęta i ptaki. Do niekontrolowanego rozprzestrzenienia się rizomanii prowadzić może nawet rozwianie cząstek ziemi przez wiatr podczas suchej, mroźnej pogody zimą albo zbyt rozpylająca strukturę uprawa gleby. Pojawienie się w danym roku jednego gniazda zarażenia na plantacji, prowadzi do rozszerzenia się choroby w przeciągu kilku lat na całą powierzchnię pola.

Cząsteczki gleby zawierające pierwotniaka lub jego formy przetrwalnikowe mogą być przenoszone na duże odległości przez pojazdy, a także przez produkty z nawet minimalną ilością przywierających do nich cząstek gleby, jak np. sadzeniaki ziemniaków, cebule tulipanów, sadzonki roślin, a także obuwie przemieszczających się ludzi. Przeniesienie 5 kg gleby z pola zakażonego chorobą na pole o pow. 1 ha może spowodować w czasie 3 rotacji uprawy buraka 80-90% infekcję rosnących na nim roślin.

W wielu rejonach kraju objawy rizomanii nadal obserwowane są zwykle na roślinach rosnących wzdłuż szlaków komunikacyjnych, które są drogami dowozu korzeni do cukrowni. Występowanie roślin z symptomami choroby na całym polu spotykane jest jak dotąd sporadycznie i dotyczy przede wszystkim pól silniej zainfekowanych (w roślinach z tych pól wykrywano wysoką zawartość wirusa w soku). Pola takie wykryto zwłaszcza na południu Polski ale również na Mazowszu, Kujawach i w Wielkopolsce. Równomierna infekcja może być również związana z systematycznym przez wiele lat nawadnianiem pola z odkrytych zbiorników naturalnych.

Według obecnego stanu wiedzy, przenoszenie wirusa rizomanii przez nasiona buraka (po zarażeniu systemicznym) oraz przez zaotoczkowany materiał siewny nie jest możliwe.

Także szkodniki (owady, nicienie) nie wchodzą w rachubę jako nosiciele choroby.

Wyklucza się również jako drogę zarażenia poddane termicznej obróbce produkty uzyskane w cukrowniach, jak melasa, wysłodki, cukier czy wapno defekacyjne.

 Z powrotem do strony głównej